Tem 24, 2013 - İç Anadolu Bölgesi    Yorum Yok

Çankırı

İç Anadolu Bölgesi’nin kuzeyi ile Karadeniz Bölgesi’nin batı kesimi arasında bir geçiş alanı niteliği taşıyan ilimizdir. Bu nedenle her iki bölgenin de doğa ve iklim özellikleri bu ilde görülür. Kuzeyde Ilgaz Dağı’ndan güneyde İç Anadolu düzlüklerine kadar uzanan Çankırı ili topraklarında  değerlendirilmemiş şifalı birçok maden suyu kaynağı vardır. Zengin bir tarihsel geçmişi olan il toprakları üzerinde Pontos Krallığı’nın temelleri atılmış ve krallığın ilk başkenti Kimiatene Çankırı’nın 40 km kuzeyinde kurulmuştur.

Günümüzde Tatlıçay’ın iki yakasına yayılmış olan Çankırı kentinin ilk yerleşim yerleri  Tatlıçay’ın doğusundaki yamaçlardadır. Paflagonya sınırları içinde  bulunan kentin adı “dişi keçi” anlamına gelen  Gangra’yda.Bu adı kentte keçilerin ortalamasına elverişli orman  bitkilerinin bolluğundan  ötürü Paflagonyalı çobanlar takmışlardı. Osmanlı İmparatorluğu döneminde Kangırı, Kengari biçiminde yazılan kentin adı halk arasında Çankırı olarak söylenirdi. Cumhuriyet döneminde kentin adı Çankırı oldu.

Kentin kuzeyinde Karatekin Tepesi’nde yer alan Çankırı Kalesi Romalılar döneminde yapılmıştır. Günümüzde de yıkıntıları kalan kale tarih boyunca sağlamlığıyla ünlüydü.

İlgi Çekici Yerler

Kenbağ, Bülbül Pınarı, Derbet, Kırkpınar, Işık Dağı orman içi dinlenme yerleri, Fesleğen Bahçeleri; Salman Höyük; Gerdek Boğazı, Kayadibi, Hisariçi, İnköyü, Delik kaya mezarları; Samail Kaya Tünelleri; Cendere köyü mezar odası; Çankırı ve Asar kaleleri; Çankırı Ulucamisi; Taş Mescit (Şifahane);  İmaret, Ali Bey, Yeni, Mirahor, Pazar camileri; Çerkeş, Ilgaz, Kurşunlu hamamları; Çankırı Müzesi.

Doğal Yapı

Topraklarının kuzey kesimi Karadeniz Bögesi’nde güney kesimi ise İç Anadolu Bögesi’nde yer alan Çankırı oldukça dağlık bir ildir. Kuzey kesimini doğu-batı doğrultusunda uzanan Ilgaz Dağı engebelendirir. İlin orta kesiminde  gene doğu-batı doğrultusunda uzanan Köroğlu Dağları’nın güney yamaçları Kızılırmak Vadisi’ne doğru alçalarak düzlükler oluşturur.Aynı doğrultudaki bir çöküntü alanında ters yönlere doğru akan Devrez Çayı ile Çerkeş Suyu’nun vadileri bu dağları birbirinden ayırır.İlin öbür akarsuları Acı, Terme, Ulu ve Soğanlı çaylarıdır.Çankırı il sınırları içine girmeden Gerede Çayı adyla anılan Soğanlı Çayı Kastamonu iliyle sınır çizdikten sonra Filyos Çayı’na karışır.Çankırı ili toprakları üzerinde kışın su toplayıp yazın suları çekilen birçok küçük göl bulunur. Çankırı ili doğal bitki örtüsü bakımından zengin sayılmaz Köroğlu ve Ilgaz dağlar iğne yapraklı ağaçlardan oluşan ormanlarla kaplıdr.İlin orta ve güney kesimi bozkır görünümüdedir.

Tarih

Salman Höyük ile öteki höyüklerde yapılan kazı ve araştırmalar Çankırı yöresine  Tunç Çağı’nda yerleşildiğini gösterir.Hititler’e  bağlı olan yörede Kaşkalar yaşıyordu. İÖ 1200’lerde batıdan Anadolu’ya gelen kavimlerden  Paflagolar buraya yerleşti.Daha sonra Çankırı, Kastamonu ve Sinop’u içine alan yöre, buralara yerleşen halkın adıyla Paflagonya (Paphlagonia) olarak anıldı. Çobanlıkla uğraştıkları için göçebe bir yaşam süren Paflagonlar, Anadolu’da yaşaya öteki kavimlerin çekindiği savaşçı bir topluluktu.Yörede özerk bir yönetim kurarak  yaşarlarken, batıdan gelen Bitinler ve doğudan gelen Kimmerler ile bir süre  çatıştıktan sonra Perslere bağlandılar. İÖ 3. Yüzyılda yörenin ılgaz kesiminde Pontos Devleti kuruldu. İÖ 2. Yüzyıl sonunda  batı kesimi Bitinler’in eline geçen  Paflagonya, daha sonra Roma ve Bizans egemenliğine girdi

1071’de Malazgirt Savaşı’ndan sonra Anadolu’ya gelmeye başalayan Türkmenler’in yayılma alanlarından  biri olan Çankırı yöresini  1082’de Emir Karatekin ele geçirdi.Haçlı Seferleri sırasında izlenen yol üzerinde yer almadığından  bu dönemde savaş alanı olmaya yöre,  uzun bir süre Bizanslılar ile Danişmendliler arsında el değiştirdi.Trabzon’da kurulan  Trabzon Run İmparatorluğu’nun kısa bir süre için eline geçen il toprakları, Anadolu Selçukluluları’nın,  Candaroğulları’nın ve Osmanlılar’ın yönetiminde kaldıktan sonra Moğollar tarafından yağmalandı.Yöredeki Candaroğlu egemenliğine Trabzon Seferi’ne çıkan Fatih Sultan Mehmed 1461’de son verdi ve Çankırı Osmanlı topraklarına katıldı

 Kurtuluş Savaşı sırasında İnebolu İskelesi’ne getirilen silah ve cephane Ankara’ya  Çankırı üzerinden uaştırıldığı için bu dönemde bu ilimizin önemli bir yeri vardır.

Ekonomi

Çankırı ilinde halkın büyük çoğunluğu geçimini tarımdan sağlar.Buğday başta olmak üzere tahıl çeşitleri, baklagiller, kavun, karpuz ve patates elde edilen başlıca ürünlerdir.Hayvancılığın da önemli bir geçim kaynağı olduğu ilde çok miktarda koyun ve Ankara keçisi beslenir; arıcılık yapılır.Başlıca hayvansal ürünler  tiftik, bal ve süttür. Sanayi alanında fazla gelişmemiş olan Çankırı ilinde kereste, yem, süt ürünleri, un, alçı, tuğla ve askeri donanım fabrikaları gibi küçük sanayi kuruluşları vardır.

Çankırı ilinde en önemlileri linyit, perlit, magnezid ve kaya tuzu olmak üzere  pek çok maden yatağı bulunur.

Toplum ve kültür

Yerleşim yeri olarak çok eski bir tarihi olan Çankırı kenti ile çevresinde elde edilen buluntular  burasının Roma döneminde önemli bir tıp merkezi olduğunu göstermektedir.Günümüze yalnızca Taş Mescid bölümü ulaşmış olan Alaeddin Keykubad döneminde yapılmış Şifahane’deki yılan kabartması, hekimiğin simgesi olarak bunun kanıtlarından biridir.

Çankırı ilinin köylerinden yalnızca aile gereksinimlerini karşılamak amacıyla  kökboyası ile boyanan yünlü ve pamuklu dokumalar yapılmaktadır.Yörede yapılan keçe, kilim ve cicimler kendilerine özgü renk ve desenleriyle  ilgi çekicidir.Çankırı yöresinde köklü bir halk edebiyatı, Aşık geleneği vardır.Ahilik örgütünün kuruluşundan sonra tüm Anadolu’da yaygınlaşan “Yaren Toplantıları” Çankırı’da sohbet toplantıları adıyla yakın zamana kadar yapılmaktaydı.Kış aylarında haftada bir kez  yapılan bu toplantılarda  öğüt verici türküler söylenir, töreye uygun söyleyişler yapılırdı.Katılan büyüklerin baba, orta yaşlıların ağabey, gençlerin kardeş sayıldığı bu toplantıların belli bir düzeni ve kuralları vardı.Kardeşlik duygusunu benimsetmeyi amaçlayan bu toplantılar aynı zamanda gençler için bir eğitim yeriydi.

Ulaşım

Çankırı iline kara yolunun yanı sıra hava yolu ve demir yolu ile de ulaşım mümkündür. Ankara – Zonguldak demir yolu üzerinde bulunan Çankırı TCDD İstasyon telefon nunarası: 0.376 213 13 19′dur. Bunun yanında ilin kendine ait hava alanı bulunmamasına rağmen Ankara ‘ya yakınlığı (130 KM) nedeniyle Esenboğa Hava Alanı kullanılarak ulaşım sağlanabilir. Çankırı merkezde bulunan otogardan Çankırı – Ankara, Çankırı – İstanbul ‘a düzenli olarak otobüs seferleri düzenlenmektedir. Çankırı için otobüs bileti sorgulaması/alımını web sitemizin ana sayfasından yapabilirsiniz…

Facebook Yorumları:

Got anything to say? Go ahead and leave a comment!